تاریخچه


مضجع شریف هشتمین اختر تابناک امامت و ولایت (ع) همواره ملجاء معنوی شیعیان جهان بوده است. با استقرار نظام مقدس جمهوری اسلامی در کشور ما و نصب مدیری شایسته و توانا در رأس تشکیلات آستان قدس رضوی (ع) این نقش برجستگی ویژه‌ای یافت و بارگاه رضوی به عنوان کانون اشاعه فرهنگ و معارف شیعی موقعیتی بسیار ممتاز پیدا کرد. در واقع با اعتقاد به همین ظرفیت بود که تولیت عظمای آستان قدس‌رضوی، حضرت آیت ا.... واعظ طبسی، از سالهای نخستین مسؤولیت خویش در این آستانه شریف طرح گسترش همه جانبه خدمات این مرکز نور و روحانیت را طراحی و اجرا کردند و با عنایات حضرت ثامن‌الحجج علیه آلاف‌التحیه و الثناء توفیقات شگرفی طی همین سالهای محدود بدست آوردند. چهره این نهاد دینی در این مدت بکلی دگرگون شد و به‌ صورت بزرگترین مرکز زیارتی جهان اسلام درآمد. با اشاره به برخی از دست‌آوردهای این طرح عظیم حجم تلاشهای صورت‌ گرفته و میزان توفیق اقدامات انجام ‌شده آشکار می‌شود. بررسی تطبیقی آنچه شده با آنچه بوده است و با آنچه در دیگر مراکز زیارتی تحقق یافته مجال موسّعی می‌طلبد.

درحوزه حرم مطهر ایجاد رواق‌های داروالولایه، دارالرحمه، دارالهدایه، دارالحکمه، دارالحجه، رواق بزرگ امام‌خمینی، طراحی و ساخت ضریح جدید، اجرای طرح عظیم استحکام بخشی از سازه‌های قدیمی، احداث صحن‌های جمهوری، قدس، غدیر، کوثر، جامع ‌رضوی ، هدایت ، و ورودی‌های بسیار وسیعی همچون ورودی شیخ طوسی ، ورودی شیخ طبرسی ، ورودی صحن انقلاب وهدایت و.... و بست‌های جدید شیخ‌ بهائی، شیخ طوسی، مهمانسرای بزرگ‌حضرتی، مراکزبهداشتی، خدماتی و درمانی، نمایشگاه مرکزی آستان قدس‌رضوی، آسایشگاه خدام برخی از دستاوردهای این دوره است.
طرح‌های ‌فرهنگی دیگر که در راستای اشاعه معارف‌ رضوی(ع) به شیوه‌های گوناگون اجرا شده نیز موقعیت این نهاد مقدس را در سطح ملی و جهانی ارتقاء داده‌ است. در این حوزه می‌توان از دست‌آوردهایی همچون: دانشگاه اسلامی ‌رضوی(ع)، بنیاد پژوهشهای‌اسلامی، معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی، مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان، موزه‌ها، کتابخانه‌ها و دبیرخانه شورای عالی فرهنگی یاد کرد.
خدمات فرهنگی ‌آستان‌ قدس‌ رضوی منحصر به اجرای طرح‌های عظیمی که قبلا به مختصری از آنها اشاره گردید نمی‌شود. اشعه تابناک رضوی بصورت مؤسسات مهم فرهنگی در سراسر ایران اسلامی همواره بهترین نمونه‌های تلاشهای فرهنگی است که در این دوره شکوفایی اسلام تحقق یافته ‌است. در این راستا می‌توان از مؤسسات آموزشی در مقاطع مختلف از پیش‌ دبستانی تا دانشگاه، با قریب ده ‌هزار دانش ‌پژوه و خوابگاههای دانش‌آموزی به‌خصوص در شهرستانهای محروم نام‌ برد. همچنین از مؤسساتی که درحوزه انتشار نشریه‌های ادواری و یا چاپ و انتشار کتاب، مشاوره جوانان، پژوهش‌های اجتماعی، امور درمانی (بیمارستان بی‌نظیر رضوی)، تربیت بدنی (احداث استادیوم های‌بزرگ) نام ‌برد همچنین از واحدهای بسیارمفید رفاهی میان‌راهی در جاده‌های منتهی به مشهد مقدس و به خصوص در خراسان جنوبی که به زائران گرامی حضرت رضا(ع) ارائه خدمت می‌کنند یاد کرد و بالاخره اجرای طرح عظیم بازسازی و توسعه آستانه حسین‌بن‌موسی‌الکاظم(ع) که عملکردی افتخارآمیز در راستای ارائه خدمت به زائران حرم رضوی و نیز مردم محروم منطقه جنوب خراسان دارد را مطرح ساخت. احداث مساجد، مدارس‌علمیه، کتابخانه‌های عمومی و مراکز توزیع کتاب از اقدامات بسیار مفیدی است که از سالهای آغازین پیروزی انقلاب در همه نقاط کشور صورت پذیرفته است .
حفظ موقوفات و صرف درآمدهای آنها در موارد تعیین شده توسط واقفان همواره در رأس وظایف تولیت عظمای آستان‌قدس‌رضوی قرار داشته است. بخش عمده‌ای از تلاشها طی سالهایی‌ که از انقلاب ‌اسلامی می‌گذرد و صرف رفع تصرفات عدوانی و حفظ رقبات وقفی شده است. تعیین حدود املاک و اراضی و تهیه نقشه‌های دقیق ثبتی هریک از رقبات کارسنگینی بوده که بحمدا... به میزان بسیار زیادی صورت تحقق بخود گرفته ‌است. تعیین دقیق موارد مصرف درآمدهای موقوفات نیز فصل موسّعی را تشکیل می‌دهد که از روزهای نخستین پیروزی ‌انقلاب ‌اسلامی با همکاری اساتید حوزه و دانشگاه و با اشراف مستقیم تولیت عظمی انجام شد و هم ‌اینک سالهاست که آستان ‌قدس ‌رضوی در کنار بودجه سالانه خود بودجه موقوفاتی‌اش را نیز تهیه و به تصویب مقام تولیت عظمی می‌رساند .
 از وظایف بسیارمهم آستان قدس رضوی به عنوان نهادی غیردولتی که بیشترین حجم از موقوفات کشور را دراختیاردارد عمران رقبات وقفی وبهره‌ برداری مطلوب، با حداکثرمیزان بهره وری از اموال و دارائیهای موقوفات می‌باشد.
این مسأله در وضعیت کنونی که آستان قدس رضوی بار سنگین اداره مؤسسات متعدد فرهنگی را بدون کمک دولت به دوش می کشد اهمیت ویژه ای پیداکرده است. در واقع بخش اقتصادی آستان قدس رضوی همواره به عنوان پشتوانه مالی خدمات فرهنگی تعریف شده وناگزیر باید نهایت سعی بکار رود تا مسؤولان فرهنگی آن برای پیشبرد برنامه های خود با مانع کمبود امکانات مالی مواجه نشوند .
در راستای عمل به این وظیفه نیز تلاش آستان قدس رضوی درسی سال گذشته بسیار مسؤولانه و موفقیت آمیز بوده است و حسب امکانات و شرایط زمانی و مکانی در انجام آن نهایت تلاش را بکار بسته است. به موازات توسعه امکانات آستان قدس که در پرتو تلاش های خستگی ناپذیرمدیریت امین و توانای آن صورت تحقق یافته ساختارهای خاصی جهت اداره این بخش ازکارتعریف شده است. تشکیل مؤسسات اقتصادی که به صورت جزیره ای و جدای از یکدیگر امور مختلف و گاهی مشابه را عهده داشتند مشکل آغازین فعالیت‌های اقتصادی آستان قدس بود. به تدریج و با رشد پر شتاب این بخش از فعالیت‌ها فکر ایجاد دستگاه منسجم‌تری جهت ایجاد هماهنگی میان شرکتها و مؤسسات مختلف مطرح شد و هلدینگ اقتصادی شکل گرفت. تجربه مؤسسه سازمان اقتصادی (مجموعه واحد) در این راستا در سالهای اخیر تجربه موفقی ارزیابی شده و ادامه آن با اصلاحاتی در اساسنامه مؤسسه مزبور مورد تأئید قرارگرفت. رعایت اهداف سند چشم‌انداز بیست ساله آستان قدس رضوی یکی از موجبات اصلاح اساسنامه موسسه سازمان اقتصادی (مجموعه واحد) بوده است.

امید است آستان قدس رضوی در انجام وظایف خویش و ایفاء نقش مؤثر در تقویت نظام اسلامی همواره توفیق کامل داشته باشد و خدماتش مورد رضایت حضرات معصومین علیهم السلام و نیز رهبر بزرگوار انقلاب اسلامی قرار بگیرد.

.کلیه حقوق مادی و معنوی این پورتال محفوظ و متعلق به سازمان اقتصادی رضوی می باشد